آسیکلوویر چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

سوسپانسیون زوویرامین محصول داروسازی امین

آسیکلوویر برای چه مشکلی استفاده می‌شود؟

• آسیکلوویر برای درمان دو عفونت شایع ویروسی ناشی از ویروس های واریسلا زوستر و هرپس سیمپلکس استفاده می شود. 
• ویروس واریسلا زوستر عامل آبله مرغان و زونا است و ویروس هرپس سیمپلکس باعث تبخال و تبخال تناسلی می شود.
• علاوه بر درمان عفونت ها، آسیکلوویر می تواند برای جلوگیری از بروز برخی عفونت های ویروسی تجویز شود. این امر به ویژه در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند کاربرد بیشتری دارد.
• اگرچه برخی از عفونت های هرپسی (مثلاً تبخال) را می توان با کرم یا پماد درمان کرد، اما در عفونت های شدیدتر باید از قرص ها یا داروهای خوراکی استفاده شود. اطلاعات مربوط به اشکال موضعی آسیکلوویر (کرم ها و پمادها) در مونوگراف پماد آسیکلوویر آورده شده است.

آسکلوویر چگونه کار می‌کند؟

آسیکلوویر با  مهار رشد و گسترش ویروس ها، در روند تکثیر ویروس اختلال ایجاد می کند و شدت و مدت شیوع عفونت را کاهش می دهد.

آیا آسیکلوویر یک آنتی‌بیوتیک است؟

خیر، آسیکلوویر آنتی بیوتیک نیست بلکه یک  داروی ضد ویروس است که به طور خاص برای درمان عفونت‌های ویروسی ناشی از ویروس‌های هرپس طراحی شده است.

آیا آسیکلوویر می تواند تبخال را درمان کند؟

نکته ی مهم این است که آسیکلوویر به کنترل شیوع ویروس تبخال کمک می کند و علائم و طول مدت عفونت را کاهش می دهد اما تبخال را درمان نمی کند. در واقع آسیکلوویر به کاهش علائم و سرکوب ویروس کمک می کند.

برای درمان تبخال، باید چه مدت از آسیکلوویر استفاده شود؟

مدت زمان مصرف آسیکلوویر در درمان ضایعات تبخال در هر مورد می‌تواند متفاوت باشد اما به طور معمول برای ۵تا۱۰روز تجویز می‌شود. پزشک مدت زمان و دوز مصرف را با توجه به شدت بیماری مشخص می‌کند.

نکات مهم قبل از مصرف آسیکلوویر

برخی از داروها برای افراد با شرایط خاص مناسب نیستند و گاهی اوقات تنها با احتیاط بیشتر می توان از آسیکلوویر استفاده کرد.توصیه می‌شود قبل از شروع مصرف آسیکلوویر، حتماً موارد زیر را به فرد تجویزکننده اطلاع دهید:

• اگر باردار یا شیرده هستید (اگرچه آسیکلوویر معمولاً برای جنین مضر نیست).
• اگر مشکلی در عملکرد کلیه های خود دارید.
• اگر داروی دیگری مصرف می کنید ( شامل هر داروی تجویزی و بدون نسخه و همچنین داروهای گیاهی و مکمل)
• اگر سابقه حساسیت دارویی داشته اید.

نحوه صحیح مصرف آسیکلوویر

• قبل از شروع درمان، بروشور اطلاعات داخل بسته بندی را  مطالعه کنید. اطلاعات بیشتری در مورد آسیکلوویر به شما می دهد و همچنین لیست کاملی از عوارض جانبی که ممکن است از مصرف آن تجربه کنید در اختیار شما قرار می دهد.
• دوز مصرف آسیکلوویر شما به نوع و شدت عفونت شما بستگی دارد. بنابراین آسیکلوویر را دقیقاً همانطور که پزشک به شما گفته است مصرف کنید. 
• به طور معمول، دوز قرص آسیکلوویر از ۲۰۰ میلی گرم تا ۸۰۰ میلی گرم متغیر است و این دوزها سه، چهار یا پنج بار در روز مصرف می شوند.
• می توانید آسیکلوویر را همراه یا بدون غذا مصرف کنید. دوزهای دارو را به صورت منظم مصرف کنید.
• حتی اگر احساس می کنید عفونت شما برطرف شده است، مصرف آسیکلوویر را تا پایان دوره ادامه دهید (مگر اینکه پزشک به شما بگوید زودتر قطع کنید). این کار  به  جلوگیری از عود عفونت کمک می‌کند. 
• دوره درمان با قرص آسیکلوویر می تواند بین ۲تا۱۲ روز طول بکشد. اگر بعد از اتمام دوره همچنان احساس عدم بهبودی داشتید، دوباره به پزشک مراجعه کنید.
• برای عملکرد بهتر کلیه ها، لازم است در مدت مصرف آسیکلوویر مقدار زیادی آب بنوشید. آب آشامیدنی بهترین انتخب است اما نوشیدنی های گرم و نوشیدنی های سرد غیر الکلی نیز برای مصرف با آسیکلوویر مناسب هستند.
• آسیکلوویر می تواند باعث حساسیت بیشتر پوست شما نسبت به نور خورشید شود. از نور شدید آفتاب و آفتاب گرفتن در مدت درمان با این دارو خودداری کنید و از کرم‌های ضدآفتاب با فاکتور حفاظتی بالا و عینک آفتابی مناسب استفاده کنید.
• اگر آسیکلوویر برای تبخال تناسلی برای شما تجویز شده است، تا زمانی که زخم یا تاول دارید، رابطه جنسی نداشته باشید. حتی پس از بهبودی، هنوز احتمال کمی وجود دارد که هنگام رابطه جنسی، ویروس را منتقل کنید(استفاده از کاندوم این خطر را کاهش می دهد).
• اگر قرار است تحت عمل جراحی یا هر درمان پزشکی دیگری قرار بگیرید، به درمانگر خود بگویید که آسیکلوویر مصرف می کنید.

اگر یک‌نوبت مصرف آسیکلوویر را فراموش کردم چه کار کنم؟

اگر مصرف یک نوبت آسیکلوویر را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید و نوبت های بعدی را مانند قبل ادامه دهید. سعی کنید تعداد دفعات مصرف را هر روز به صورت صحیح مصرف کنید اما برای جبران دوز فراموش شده، دو دوز را همزمان مصرف نکنید. 

برای درمان تبخال از چه زمانی باید درمان با قرص آسیکلوویر را شروع کرد؟

در موارد تبخال دهان و اطراف لب، به محض شروع  علائم اولیه و احساس شروع تبخال ، مصرف آسیکلوویر آغاز شود و به مدت ۵تا ۱۰ روز و تا رفع کامل ضایعه در بیماران با نقص سیستم ایمنی ادامه یابد.

چه مدت طول می کشد تا آسیکلوویر اثر کند؟

آسیکلوویر معمولاً در عرض ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از شروع درمان شروع به کار می کند. این دارو می‌تواند علائم را کاهش دهد و روند بهبودی را در مدت ابتلا تسریع بخشد.

عوارض جانبی آسیکلوویر چیست؟

عوارض جانبی شایع آسیکلوویر شامل تهوع، استفراغ، اسهال، سردرد و سرگیجه می‌ باشد. عوارض جانبی جدی نادر اما جدی تر شامل واکنش های آلرژیک، تغییرات در عملکرد کلیه یا علائم عصبی می‌باشد.

مصرف آسیکلوویر و الکل تداخلی دارد؟

تداخل معناداری در مصرف آسیکلوویر و الکل گزارش نشده است. با پزشک خود مشورت کنید.

مصرف آسیکلوویر برای درمان سرماخوردگی

با اینکه آسیکلوویر یک داروی ضد ویروس است اما عمدتاً برای درمان عفونت های ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس، از جمله تبخال و تبخال تناسلی استفاده می شود. سرماخوردگی معمولاً توسط ویروس‌های مختلف، معمولاً راینوویروس‌ها، ایجاد می‌شود و آسیکلوویر در درمان آن نقشی ندارد. داروهای سرماخوردگی معمولاً علائمی مانند احتقان، سرفه و تب را برطرف می‌کنند اما مستقیماً خود ویروس سرماخوردگی را هدف قرار نمی‌دهند.

آسیکلوویر و واکسن آبله مرغان

در مدت مصرف آسیکلوویر از تزریق واکسن ویروس واریسلا و واکسن زوستر (زنده/تضعیف شده) خودداری شود.

آیا مصرف آسیکلوویر از سرایت تبخال جلوگیری می‌کند؟

آسیکلوویر می‌تواند به کاهش خطر انتقال ویروس هرپس به سایر افراد کمک کننده باشد.  مصرف آسیکلوویر در مدتی که عارضه پوستی وجود دارد، به کنترل علائم و کاهش تکثیر و انتشار ویروس و کاهش خطر انتقال کمک می‌کند.

آیا آسیکلوویر در دوران بارداری بی خطر است؟

استفاده از آسیکلوویر معمولاً در دوران بارداری ایمن در نظر گرفته می شود و اگر  فواید آن بیشتر از خطرات احتمالی باشد، توسط پزشک تجویز می‌شود.

شیردهی در دوران درمان تبخال و مصرف آسیکلوویر در چه شرایطی ممکن است؟

• اگرچه طبق توصیه کارخانه سازنده، مصرف  آسیکلوویر با شیردهی سازگار است،‌بیماران مبتلا به عفونت هرپس سیمپلکس که آسیکلوویر مصرف می‌کنند، تا زمانی که ضایعاتی روی سینه وجود نداشته باشد، ضایعات بدن پوشیده شده باشد و بهداشت دست‌ها رعایت شود، امکان شیردهی دارند. در موارد ابتلا به ضایعات تبخال در نزدیکی یا روی سینه نباید از شیر مادر تغذیه شود.بیماران مبتلا به ضایعات سینه می توانند برای حفظ شیر تا زمانی که ضایعات بهبود یافته و شیردهی از سر گرفته شود، شیر را با پمپ تخلیه کرده و دور بریزند.

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف آسیکلوویر

موارد مصرف تایید شده
در این بخش، کاربردهای اصلی آسیکلوویر که دارای تاییدیه نهادهای معتبر جهانی هستند، با تمرکز بر مدیریت بالینی ارائه می‌شود:

درمان تبخال تناسلی

• آسیکلوویر برای درمان اولین اپیزود و همچنین مدیریت موارد عودکننده تبخال تناسلی به کار می‌رود. در موارد اولیه، شروع سریع درمان در ۷۲ ساعت اول بسیار حیاتی است تا طول دوره بیماری و شدت درد کاهش یابد. برای بیمارانی که عود مکرر (بیش از ۶ بار در سال) دارند، استراتژی درمان سرکوب‌کننده طولانی‌مدت برای کاهش ریسک انتقال و دفع ویروسی توصیه می‌شود.

مدیریت زونا یا هرپس زوستر

• استفاده از دوزهای بالای آسیکلوویر در درمان زونا به منظور تسریع در بهبودی ضایعات پوستی و کاهش شدت درد حاد موثر است. پزشکان باید توجه داشته باشند که شروع درمان در ۷۲ ساعت ابتدایی پس از ظهور بثورات، بیشترین تاثیر را در پیشگیری از دردهای عصبی پس از زونا دارد. این دارو در بیماران با نقص ایمنی که دچار زونای منتشر شده‌اند، به صورت وریدی تجویز می‌شود.

درمان آب‌له‌مرغان

• اگرچه آب‌له‌مرغان در کودکان سالم معمولاً خودبه‌خود محدود می‌شود، اما آسیکلوویر در افراد بالای ۱۲ سال، بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن پوستی یا ریوی و کسانی که تحت درمان با کورتون هستند، برای جلوگیری از عوارض شدید ریوی و مغزی تجویز می‌گردد. شروع درمان باید در ۲۴ ساعت اول ظهور بثورات باشد.

انسفالیت ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس

• این یکی از موارد اورژانسی است که در آن آسیکلوویر به صورت وریدی تجویز می‌شود. پزشکان بالینی باید به محض شک به درگیری مغزی، درمان را آغاز کنند. تاخیر در درمان می‌تواند منجر به ضایعات پایدار مغزی یا مرگ شود. پایش عملکرد کلیه در طول درمان وریدی به دلیل ریسک رسوب کریستال‌های دارو در لوله‌های کلیوی الزامی است.

پیشگیری در بیماران با نقص ایمنی

• در بیمارانی که تحت پیوند عضو یا شیمی‌درمانی هستند و سابقه عفونت‌های هرپس را دارند، آسیکلوویر به عنوان یک سد حفاظتی برای جلوگیری از فعال شدن مجدد ویروس در طول دوره سرکوب ایمنی استفاده می‌شود.

موارد مصرف خارج از برچسب
این موارد اگرچه در برچسب رسمی دارو نیستند، اما بر اساس شواهد علمی و منابع بین‌المللی در مطب‌ها و بیمارستان‌ها کاربرد دارند:

پیشگیری از بیماری سیتومگالوویروس

• در برخی پروتکل‌های پیوند مغز استخوان یا پیوند اعضا، زمانی که داروهای اختصاصی‌تر در دسترس نباشند یا دوزهای بالای پیشگیرانه مد نظر باشد، از آسیکلوویر برای کاهش ریسک عفونت‌های سیتومگالوویروس استفاده می‌شود، هرچند اثربخشی آن نسبت به داروهای جدیدتر کمتر است.

درمان فلج بل (فلج عصب صورت)

• بسیاری از متخصصان مغز و اعصاب در کنار کورتون‌ها، آسیکلوویر را برای درمان فلج بل تجویز می‌کنند. تئوری پشت این اقدام، نقش احتمالی فعال شدن ویروس هرپس در التهاب عصب صورت است. مطالعات نشان می‌دهند ترکیب این دارو با کورتون در مقایسه با استفاده تنها از کورتون، ممکن است نتایج بهتری در بازگشت عملکرد عصب داشته باشد.

درمان ضایعات دهانی ناشی از شیمی‌درمانی

• در برخی موارد که بیماران سرطانی دچار التهاب و زخم‌های شدید دهانی می‌شوند، اگر مشکوک به عفونت ویروسی ثانویه باشند، پزشکان از آسیکلوویر برای کنترل زخم‌ها و کاهش درد بیمار استفاده می‌کنند تا روند تغذیه بیمار مختل نشود.

پیشگیری از تبخال لب ناشی از نور خورشید

• در افرادی که سابقه تبخال‌های مکرر و شدید لب پس از قرارگیری در معرض اشعه ماوراء بنفش یا جراحی‌های زیبایی صورت (مانند لیزر یا لایه برداری) را دارند، دوزهای کوتاه مدت پیشگیرانه قبل و بعد از مواجهه تجویز می‌شود تا از بروز ضایعات جلوگیری شود.

نکات کلیدی برای پزشکان در تجویز آسیکلوویر

• هیدراتاسیون بیمار: در تجویز وریدی، حتماً حجم مایعات کافی به بیمار برسانید تا از آسیب حاد کلیوی جلوگیری شود.
• تنظیم دوز در نارسایی کلیه: دوز دارو باید بر اساس میزان تصفیه کلیوی بیمار تعدیل شود؛ تجمع دارو می‌تواند منجر به عوارض عصبی مانند لرزش، گیجی و حتی تشنج شود.
• مقاومت دارویی: در بیماران مبتلا به نقص ایمنی پیشرفته (مانند ایدز) که پاسخ مناسبی به درمان نمی‌دهند، احتمال وجود سویه‌های مقاوم ویروسی را مد نظر قرار دهید.

مکانیسم اثر آسیکلوویر

آسیکلوویر یک آنالوگ نوکلئوزیدی پورین مصنوعی است که به طور انتخابی علیه ویروس‌های هرپس انسانی فعالیت می‌کند. فرآیند اثرگذاری این دارو در سطح سلولی به شرح زیر است:

۱. فعال‌سازی اختصاصی ویروسی:

• این دارو به خودی خود غیرفعال است. برای فعال شدن، باید توسط آنزیم تیمیدین کیناز که توسط خود ویروس تولید می‌شود، به فرم منوفسفات تبدیل شود. این ویژگی باعث می‌شود که دارو عمدتاً در سلول‌های آلوده به ویروس فعال شود و به سلول‌های سالم بدن آسیب کمتری وارد کند.

۲. فسفوریلاسیون نهایی:

• پس از مرحله اول، آنزیم‌های سلولی بیمار، فرم منوفسفات را به دی‌فسفات و در نهایت به فرم فعال یعنی تری‌فسفات تبدیل می‌کنند.

۳. مهار تکثیر دی ان ای ویروس:

• آسیکلوویر تری‌فسفات با دی ان ای پلیمراز ویروسی رقابت کرده و به عنوان یک بستر کاذب عمل می‌کند. با ورود این ماده به زنجیره دی ان ای در حال ساخت، به دلیل فقدان گروه هیدروکسیل لازم برای اتصال مهره‌های بعدی، ساخت زنجیره متوقف می‌شود. این پدیده "پایان زودرس زنجیره" نامیده می‌شود و از تکثیر ویروس جلوگیری می‌کند.

فارماکوکینتیک آسیکلوویر

۱. جذب:

• جذب خوراکی آسیکلوویر نسبتاً ضعیف و متغیر است. زیست‌دسترسی آن حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد تخمین زده می‌شود و با افزایش دوز، میزان جذب به صورت غیرخطی کاهش می‌یابد. نکته مهم بالینی این است که حضور غذا تأثیر معناداری بر میزان جذب نسخه خوراکی دارو ندارد.

۲. توزیع در بافت‌ها:

• آسیکلوویر به طور گسترده در مایعات و بافت‌های بدن توزیع می‌شود. غلظت دارو در مایع مغزی نخاعی حدود ۵۰ درصد غلظت آن در پلاسما است که این ویژگی در درمان عفونت‌های سیستم عصبی مرکزی بسیار حائز اهمیت است. اتصال پروتئینی این دارو بسیار پایین و در حدود ۹ تا ۳۳ درصد گزارش شده است.

۳. متابولیسم:

• بخش بسیار کوچکی از دارو در کبد متابولیزه می‌شود. متابولیت اصلی آن غیرفعال است و نقش چندانی در اثرات درمانی یا سمی دارو ندارد. عمده دارو به صورت تغییر نیافته از بدن دفع می‌شود.

۴. دفع و نیمه‌عمر:

• دفع اصلی دارو از طریق کلیه‌ها و به وسیله فیلتراسیون گلومرولی و ترشح لوله‌ای فعال صورت می‌گیرد. نیمه‌عمر دفعی دارو در بزرگسالان با عملکرد کلیوی سالم حدود ۲.۵ تا ۳.۳ ساعت است.

۵. ملاحظات ویژه در نارسایی کلیوی:

• در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه، نیمه‌عمر دارو به شدت افزایش می‌یابد (تا حدود ۲۰ ساعت در مراحل نهایی بیماری کلیوی). بنابراین، تعدیل دوز بر اساس میزان تصفیه کراتینین برای جلوگیری از سمیت عصبی و کلیوی الزامی است. همچنین آسیکلوویر به میزان بالایی در حین دیالیز از خون خارج می‌شود، لذا تزریق دوز مکمل پس از جلسات دیالیز ضروری است.

نکات کاربردی برای پزشکان در مدیریت فارماکولوژیک

• سمیت کلیوی ناشی از تبلور: در تجویز وریدی، آسیکلوویر ممکن است در لوله‌های کلیوی رسوب کند. برای پیشگیری، تزریق باید به آرامی و در طول حداقل یک ساعت همراه با هیدراتاسیون کافی بیمار انجام شود.
• پایش بالینی: در درمان‌های طولانی‌مدت یا دوزهای بالا، کنترل سطح کراتینین خون و بررسی وضعیت هوشیاری بیمار (برای ردیابی علائم سمیت عصبی) توصیه می‌شود.

منع مصرف آسیکلوویر

موارد منع مصرف در بیماری‌ها و شرایط خاص
پزشکان محترم در هنگام تجویز آسیکلوویر باید به محدودیت‌های جدی و موارد احتیاط زیر توجه داشته باشند:

۱. حساسیت مفرط:

• تنها مورد منع مصرف مطلق، وجود سابقه واکنش‌های حساسیتی شدید به آسیکلوویر یا وال‌آسیکلوویر است. علائم حساسیت می‌تواند شامل ضایعات پوستی، تنگی نفس یا تورم مجاری تنفسی باشد.

۲. اختلالات کلیوی پیشرفته:

• آسیکلوویر به طور عمده از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود. در بیمارانی که دچار نارسایی کلیوی هستند، تجمع دارو می‌تواند منجر به سمیت عصبی شدید شود. اگرچه نارسایی کلیوی منع مصرف مطلق نیست، اما تجویز آن در این بیماران نیازمند کاهش دقیق دوز و فواصل زمانی مصرف است. در موارد اورژانسی که نیاز به تزریق وریدی است، خطر نارسایی حاد کلیه ناشی از رسوب کریستال‌های دارو در لوله‌های ادراری در بیماران کم‌آب بسیار بالاست.

۳. اختلالات عصبی و مغزی:

• در بیمارانی که سابقه اختلالات عصبی یا واکنش‌های روان‌پزشکی به داروهای ضد ویروس دارند، آسیکلوویر باید با احتیاط فراوان تجویز شود. عوارضی مانند لرزش، گیجی، توهم و در موارد شدید کما، به ویژه در سالمندانی که همزمان مشکل کلیوی دارند، گزارش شده است.

موارد مصرف در بارداری و شیردهی
ارزیابی خطر و منفعت در این دوران بر اساس شواهد بالینی بین‌المللی به شرح زیر است:

۱. بارداری:

• آسیکلوویر در دسته‌بندی داروهای بارداری بر اساس منابع معتبر، در گروه‌هایی قرار می‌گیرد که مطالعات انسانی کافی و کنترل‌شده روی آن‌ها انجام نشده است. با این حال، داده‌های ثبت شده از بارداری‌های انجام شده نشان می‌دهند که نرخ نقایص مادرزادی در نوزادانی که مادرانشان آسیکلوویر مصرف کرده‌اند، تفاوتی با جمعیت عمومی ندارد.
• توصیه بالینی: مصرف این دارو در بارداری تنها زمانی مجاز است که منافع درمانی برای مادر، بیشتر از خطرات احتمالی برای جنین باشد (مانند عفونت‌های شدید و منتشر ویروسی).

۲. شیردهی:

• آسیکلوویر در شیر مادر ترشح می‌شود و غلظت آن در شیر ممکن است چندین برابر غلظت پلاسما در مادر باشد. با این حال، مقدار دارویی که از طریق شیر به نوزاد منتقل می‌شود معمولاً بسیار کمتر از دوزهای درمانی است که به نوزادان داده می‌شود.
• توصیه بالینی: تجویز دارو در دوران شیردهی باید با احتیاط صورت گیرد. توصیه می‌شود در صورت امکان، دوز مصرفی بلافاصله بعد از نوبت شیردهی باشد تا فاصله زمانی تا نوبت بعدی به حداکثر برسد.

موارد منع مصرف و ملاحظات در کودکان
تجویز آسیکلوویر در اطفال نیازمند دقت در سن و بلوغ عملکرد اندام‌هاست:

۱. نوزادان (زیر یک ماه):

• در نوزادان، به ویژه نوزادان نارس، به دلیل عدم تکامل کامل عملکرد کلیوی، نیمه‌عمر دارو به طور قابل‌توجهی طولانی‌تر است (گاهی تا دو برابر بزرگسالان). پایش دقیق سطح کراتینین و تعدیل دوز بر اساس سطح بدن یا وزن در این گروه سنی بسیار حیاتی است.

۲. کودکان با نقص ایمنی:

• در کودکانی که تحت شیمی‌درمانی هستند یا دچار نقص ایمنی اولیه می‌باشند، خطر مقاومت ویروسی در صورت مصرف طولانی‌مدت یا دوزهای غیراستاندارد وجود دارد. همچنین در این کودکان، استفاده همزمان با سایر داروهای سمی برای کلیه باید به شدت کنترل شود.

۳. فرم‌های دارویی خاص:

• برخی از فرم‌های دارویی آسیکلوویر ممکن است حاوی مواد جانبی باشند که برای اطفال یا نوزادان حساسیت‌زا باشد. همواره باید به غلظت دارو در فرم‌های مایع برای جلوگیری از خطای دوز توجه داشت.

نکات ایمنی ویژه برای کادر درمان

• هیدراتاسیون همزمان: برای کاهش ریسک آسیب کلیوی در کودکان و سالمندان، حتماً از هیدراته بودن بیمار اطمینان حاصل کنید.
• پایش عصبی: در صورت بروز هرگونه تغییر در سطح هوشیاری، بی‌قراری یا حرکات غیرارادی، به ویژه در بیماران تحت درمان وریدی، دارو باید فوراً بررسی و در صورت نیاز قطع شود.

عوارض جانبی آسیکلوویر

عوارض جانبی در مصرف خوراکی

در مطالعات بالینی بر روی بیمارانی که دوره‌های درمانی کوتاه یا بلندمدت با آسیکلوویر خوراکی داشته‌اند، درصدهای زیر گزارش شده است:

عوارض با شیوع بالای ۱۰ درصد:

• تهوع و استفراغ: حدود ۲ تا ۵ درصد در دوره‌های کوتاه، اما در درمان‌های طولانی‌مدت تا ۱۲ درصد نیز گزارش شده است.
• اسهال: تقریباً ۲.۴ تا ۳.۲ درصد بیماران این عارضه را تجربه می‌کنند.

عوارض با شیوع بین ۱ تا ۱۰ درصد:

• سردرد: شایع‌ترین عارضه عصبی که در حدود ۲ درصد از بیماران مشاهده می‌شود.
• سرگیجه و خستگی: در ۱ تا ۴ درصد موارد گزارش شده است.
• درد شکمی: حدود ۲ درصد.
• راش پوستی و کهیر: در حدود ۱ تا ۳ درصد بیماران دیده می‌شود.

عوارض جانبی در مصرف وریدی
به دلیل ورود مستقیم دارو به جریان خون و غلظت بالای پلاسما، عوارض در این روش جدی‌تر و متفاوت است:

عوارض با شیوع بالای ۱۰ درصد:

• التهاب در محل تزریق: فل بیت یا واکنش‌های التهابی در محل آنژیوکت در حدود ۹ تا ۱۶ درصد بیماران رخ می‌دهد.

عوارض با شیوع بین ۱ تا ۱۰ درصد:

• افزایش گذرا در نیتروژن اوره خون و کراتینین: حدود ۵ تا ۱۰ درصد که ناشی از رسوب کریستال‌ها در کلیه است.
• خارش و کهیر: حدود ۲ درصد.
• افزایش آنزیم‌های کبدی: حدود ۱ تا ۲ درصد.
• کاهش پلاکت‌های خون یا کم‌خونی: کمتر از ۱ درصد.

عوارض جانبی در مصرف موضعی (کرم و پماد)
عوارض در مصرف موضعی عمدتاً محدود به محل استعمال است:

• سوزش یا گزگز گذرا: در ۱۰ تا ۱۵ درصد بیماران بلافاصله پس از مصرف.
• خارش: حدود ۱ تا ۴ درصد.
• خشکی پوست یا پوسته پوسته شدن: در ۵ درصد موارد دیده شده است.

عوارض عصبی و کلیوی (شیوع نادر اما حیاتی)

• این عوارض درصد شیوع پایینی دارند (کمتر از ۱ درصد در جمعیت عمومی)، اما در بیماران با نارسایی کلیه یا سالمندان، خطر بروز آن‌ها به شدت بالا می‌رود:

سمیت عصبی (نوروتوکسیسیتی):

• علائمی شامل لرزش، گیجی، توهم، روان‌پریشی و در موارد بسیار نادر تشنج یا کما. این عوارض معمولاً با قطع دارو یا دیالیز سریعاً بهبود می‌یابند.

سمیت کلیوی (نفراتوکسیسیتی):

• نارسایی حاد کلیه ناشی از رسوب کریستال‌های دارو. این عارضه در صورت عدم هیدراتاسیون کافی در تزریق وریدی سریع، می‌تواند به شدت افزایش یابد.

نکات کاربردی برای مدیریت عوارض جانبی

• پایش آزمایشگاهی: در بیماران تحت درمان وریدی، سطح کراتینین و نیتروژن اوره باید به صورت روزانه پایش شود. افزایش ۱۰ درصدی در این شاخص‌ها ممکن است نشانه اولیه آسیب کلیوی باشد.
• پیشگیری از عوارض گوارشی: توصیه به مصرف نسخه خوراکی همراه با غذا می‌تواند تحمل گوارشی را بهبود بخشد.
• تعدیل دوز: در صورت بروز علائم عصبی، بلافاصله سطح کلیوی بیمار را بررسی کرده و دوز را مطابق با نرخ تصفیه کلیوی کاهش دهید.

تداخلات دارویی آسیکلوویر

مشخصات کلی تداخلات: 


• مهارکننده ی CYP1A2(ضعیف) 

• اختلال در پاسخ سیستم ایمنی در مقابل عفونت ویروسی 

• کاهش آستانه ی تشنج 

• تشدید سمیت کلیوی 



تداخلات رده X (پرهیز): 


کلادریبین، فوسکارنت، واکسن آبله مرغان، واکسن زونا (زنده یا ضعیف شده) 



کاهش اثرات داروها توسط آسیکلوویر: 


کلادریبین، تالیموژن لاهرپارپوک، واکسن آبله مرغان، واکسن زونا (زنده یا ضعیف شده) 



کاهش اثرات آسیکلوویر توسط داروها: 


تداخل قابل‌توجهی مشخص نشده است. 



افزایش اثرات داروها توسط آسیکلوویر: 


کلوزاپین، مایکوفنولات، محصولات تنوفوویر، مشتقات تئوفیلین، تیزانیدین، زیدوودین 



افزایش اثرات آسیکلوویر توسط داروها: 


فوسکارنت، مایکوفنولات، محصولات تنوفوویر 


تداخلات دارویی (نام دارو و نوع تداخل)

پزشکان عزیز باید توجه داشته باشند که اکثر تداخلات مهم آسیکلوویر مربوط به رقابت در دفع کلیوی یا تشدید سمیت کلیوی است:

۱. پروبنسید

• این دارو باعث کاهش ترشح لوله‌ای آسیکلوویر در کلیه می‌شود. تداخل مذکور منجر به افزایش سطح خونی آسیکلوویر و طولانی شدن نیمه‌عمر دفعی آن می‌گردد که خطر سمیت عصبی را افزایش می‌دهد.

۲. سایمتیدین

• مشابه پروبنسید، سایمتیدین می‌تواند دفع کلیوی آسیکلوویر را کاهش داده و غلظت پلاسمایی آن را بالا ببرد. اگرچه این تداخل معمولاً نیاز به قطع دارو ندارد، اما در بیماران با نارسایی کلیه باید احتیاط شود.

۳. تنوفوویر

• مصرف هم‌زمان آسیکلوویر با تنوفوویر (داروی ضد ویروس اچ‌آی‌وی) ممکن است غلظت هر دو دارو را در خون افزایش دهد. این امر به دلیل رقابت برای ترشح فعال لوله‌ای در کلیه‌ها رخ می‌دهد و ریسک آسیب کلیوی را بالا می‌برد.

۴. مایکوفنولات موفتیل

• در بیماران پیوندی که مایکوفنولات دریافت می‌کنند، مصرف آسیکلوویر منجر به افزایش سطح خونی هر دو دارو می‌شود. این تداخل به ویژه در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی می‌تواند شدت بیشتری داشته باشد.

۵. داروهای سمی برای کلیه (مانند آمینوگلیکوزیدها و ترکیبات پلاتین)

• مصرف هم‌زمان با داروهایی نظیر جنتامایسین، آمیکاسین، سیس‌پلاتین و همچنین داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن، خطر آسیب به بافت کلیه (نفرونوکسیسته) را به صورت فزاینده‌ای افزایش می‌دهد.

۶. واکسن زنده واریسلا یا زونا

• آسیکلوویر می‌تواند اثر درمانی واکسن‌های زنده ضد ویروس هرپس را کاهش دهد. توصیه می‌شود مصرف آسیکلوویر حداقل ۲۴ ساعت قبل از واکسیناسیون قطع شده و تا ۱۴ روز بعد از آن شروع نشود.

۷. تئوفیلین

• برخی مطالعات بین‌المللی نشان داده‌اند که آسیکلوویر ممکن است متابولیسم تئوفیلین را کاهش داده و باعث افزایش سطح خونی و سمیت آن شود. پایش سطح سرمی تئوفیلین در این موارد توصیه می‌گردد.

تداخل با غذا

بر اساس داده‌های فارماکولوژیک منابع معتبر جهانی، آسیکلوویر تداخل غذایی محدودی دارد:

• تأثیر بر جذب: جذب آسیکلوویر خوراکی تحت تأثیر مصرف غذا قرار نمی‌گیرد. پزشکان می‌توانند به بیماران توصیه کنند برای کاهش عوارض احتمالی گوارشی (مانند تهوع)، دارو را همراه با وعده‌های غذایی یا با معده پر مصرف کنند.
• وضعیت هیدراتاسیون: اگرچه غذا تداخل ندارد، اما کم‌آبی بدن یک تداخل عملکردی خطرناک ایجاد می‌کند. بیمار باید در طول درمان مقادیر زیادی آب مصرف کند تا از رسوب دارو در کلیه جلوگیری شود.

تداخل در آزمایش‌های تشخیصی و آزمایشگاهی

آسیکلوویر می‌تواند منجر به تغییرات کاذب یا واقعی در نتایج آزمایش‌های زیر شود که پزشک باید در تفسیر آن‌ها دقت کند:

۱. آزمایش‌های عملکرد کلیوی

• شایع‌ترین تداخل، افزایش سطح نیتروژن اوره خون و کراتینین سرم است. این تغییر معمولاً نشان‌دهنده سمیت واقعی کلیوی ناشی از دارو است و نباید به عنوان خطای آزمایشگاهی در نظر گرفته شود.

۲. آزمایش‌های عملکرد کبد

• در برخی بیماران، افزایش خفیف و گذار در سطح آنزیم‌های کبدی (آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز) مشاهده می‌شود که ممکن است با سایر بیماری‌های کبدی اشتباه گرفته شود.

۳. شمارش سلول‌های خونی

• در موارد نادر، آسیکلوویر ممکن است باعث کاهش گلبول‌های سفید، کاهش پلاکت‌ها یا کاهش هموگلوبین شود. این موضوع در بیماران تحت شیمی‌درمانی باید با دقت پایش شود.

۴. آزمایش ادرار

• در صورت انجام آزمایش ادرار در بیمارانی که تزریق وریدی سریع داشته‌اند، ممکن است کریستال‌های دارو در رسوب ادراری مشاهده شود که نشان‌دهنده خطر آسیب کلیوی است.

توصیه نهایی بالینی برای پزشکان
در هنگام تجویز آسیکلوویر، همواره لیست داروهای مصرفی بیمار (به ویژه داروهای مربوط به فشار خون، پیوند یا عفونت‌های دیگر) را بررسی کنید. در صورت نیاز به مصرف هم‌زمان داروهای سمی برای کلیه، پایش روزانه سطح کراتینین و حفظ جریان ادرار بالای صد میلی‌لیتر در ساعت (در موارد وریدی) الزامی است.

هشدار ها آسیکلوویر

هشدارهای بالینی و کاربردی برای پزشکان
تجویز آسیکلوویر نیازمند پایش دقیق و آگاهی از هشدارهای جدی زیر است تا از بروز عوارض جبران‌ناپذیر جلوگیری شود:

۱. سمیت کلیوی ناشی از تبلور

• یکی از جدی‌ترین هشدارهای آسیکلوویر، به ویژه در شکل وریدی، رسوب کریستال‌های دارو در مجاری کلیوی است. این اتفاق می‌تواند منجر به افزایش کراتینین خون و نارسایی حاد کلیه شود.
• نکته بالینی: تزریق وریدی نباید به صورت سریع یا ضربه‌ای انجام شود. دارو باید در مدت زمان حداقل یک ساعت انفوزیون شود. هیدراتاسیون کافی بیمار (برقراری جریان ادرار مناسب) پیش از شروع و در حین درمان الزامی است.

۲. سمیت عصبی و واکنش‌های سیستم عصبی مرکزی

• عوارض عصبی شامل گیجی، لرزش، توهم، تشنج و در موارد نادر کما گزارش شده است. این هشدار به ویژه در دو گروه اهمیت حیاتی دارد: سالمندان و بیماران با سابقه اختلالات کلیوی.
• نکته بالینی: در صورت مشاهده هرگونه تغییر در سطح هوشیاری یا بی‌قراری غیرعادی در بیمار، دوز دارو باید فوراً بازبینی یا قطع شود.

۳. پدیده مقاومت ویروسی

• استفاده طولانی‌مدت یا دوزهای ناکافی، به ویژه در بیماران با نقص ایمنی شدید (مانند مبتلایان به ایدز)، خطر ایجاد سویه‌های مقاوم ویروس را افزایش می‌دهد. این مقاومت معمولاً به دلیل تغییر در آنزیم تیمیدین کیناز ویروسی رخ می‌دهد.
• نکته بالینی: در صورت عدم پاسخ به درمان پس از دوره استاندارد، باید احتمال مقاومت ویروسی بررسی و در صورت لزوم داروی جایگزین در نظر گرفته شود.

۴. اختلالات خونی نادر

• در برخی بیماران با نقص ایمنی پیشرفته که دوزهای بالای آسیکلوویر دریافت کرده‌اند، مواردی از سندرم‌های نادر خونی مانند کاهش شدید پلاکت‌ها و تخریب گلبول‌های قرمز گزارش شده است. اگرچه ارتباط قطعی همیشه مشخص نیست، اما پایش شمارش سلول‌های خونی در درمان‌های طولانی‌مدت توصیه می‌شود.

مسمومیت(اوردوز) آسیکلوویر و مدیریت درمان
مصرف بیش از حد آسیکلوویر می‌تواند به صورت حاد (مصرف یکباره دوز بسیار بالا) یا مزمن (عدم تعدیل دوز در نارسایی کلیه) رخ دهد.

علائم و نشانه‌های مسمومیت(اوردوز)

• عوارض کلیوی: نارسایی حاد کلیوی، ادرار خونی و درد در ناحیه پهلوها به دلیل انسداد مجاری توسط کریستال‌ها.
• عوارض عصبی: بی‌پاسخی به محرک‌ها، تشنج، گیجی شدید و خواب‌آلودگی غیرطبیعی.
• عوارض گوارشی: تهوع و استفراغ شدید در صورت اوردوز خوراکی.

پروتکل درمان و مدیریت مسمومیت(اوردوز)

در حال حاضر پادزهر اختصاصی برای آسیکلوویر وجود ندارد و درمان عمدتاً بر پایه اقدامات حمایتی است:

۱. هیدراتاسیون تهاجمی:

• حیاتی‌ترین اقدام، برقراری جریان ادرار فراوان برای دفع کریستال‌های رسوب کرده و جلوگیری از آسیب بیشتر به بافت کلیه است. این کار از طریق مایع‌درمانی وریدی انجام می‌شود.

۲. همودیالیز:

• آسیکلوویر به خوبی از طریق دیالیز از خون خارج می‌شود. در موارد اورذوز شدید که با نارسایی کلیه و علائم عصبی جدی همراه است، یک جلسه همودیالیز ۶ ساعته می‌تواند غلظت دارو در پلاسما را تا ۶۰ درصد کاهش دهد.

۳. پایش عملکرد اندام‌ها:

• کنترل مداوم سطح کراتینین، اوره خون و تعادل الکترولیت‌ها ضروری است. همچنین پایش وضعیت تنفسی و هوشیاری بیمار در بخش مراقبت‌های ویژه توصیه می‌شود.

۴. مداخلات گوارشی:

• در صورتی که اوردوز خوراکی به تازگی رخ داده باشد، شستشوی معده یا استفاده از زغال فعال برای کاهش جذب دارو می‌تواند مد نظر قرار گیرد، هرچند به دلیل جذب پایین خوراکی آسیکلوویر، این اقدام همیشه الزامی نیست.

توصیه‌های نهایی برای مدیریت ایمن

• همواره پیش از تجویز، میزان تصفیه کلیوی بیمار را محاسبه کنید.
• در بیماران مسن، حتی با وجود کراتینین نرمال، فرض را بر کاهش عملکرد کلیه بگذارید و با دوز محافظه‌کارانه شروع کنید.
• به بیماران توصیه کنید در طول دوره درمان به مقدار فراوان آب بنوشند.

توصیه های دارویی آسیکلوویر

توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک (راهنمای بالینی)
مدیریت درمان با آسیکلوویر نیازمند دقت در جزئیات فارماکولوژیک زیر است تا اثربخشی حداکثری و سمیت حداقل حاصل شود:

۱. مدیریت هیدراتاسیون و پیشگیری از آسیب کلیوی:

• بزرگترین چالش در تجویز وریدی آسیکلوویر، رسوب آن در مجاری ادراری است. پزشک باید اطمینان حاصل کند که بیمار پیش از شروع انفوزیون و تا ۲ ساعت پس از اتمام آن، حجم کافی مایعات دریافت کرده است. هدف، حفظ جریان ادرار مناسب برای جلوگیری از تشکیل کریستال‌های دارو در کلیه است.

۲. سرعت انفوزیون وریدی:

• هرگز نباید آسیکلوویر را به صورت سریع تزریق کرد. دوز مورد نظر باید در مدت زمان حداقل ۶۰ دقیقه انفوزیون شود. تزریق سریع به طور مستقیم با نارسایی حاد کلیه در ارتباط است.

۳. تنظیم دوز در نارسایی کلیه:

• از آنجا که دفع دارو عمدتا کلیوی است، در بیماران با نرخ تصفیه کلیوی پایین، تجمع دارو به سرعت رخ می‌دهد. پزشک باید دوز روزانه یا فواصل مصرف را بر اساس میزان تصفیه کراتینین تعدیل کند تا از بروز سمیت عصبی مانند لرزش، گیجی و توهم جلوگیری شود.

۴. نظارت بر محل تزریق:

• به دلیل خاصیت قلیایی محلول تزریقی، احتمال بروز التهاب وریدی یا آسیب به بافت‌های اطراف رگ در صورت خروج دارو از رگ بسیار بالاست. پایش مداوم محل آنژیوکت توصیه می‌شود.

۵. شروع زودهنگام درمان:

• در عفونت‌های ویروسی مانند زونا یا تبخال تناسلی، اثربخشی دارو به شدت به زمان شروع بستگی دارد. بهترین پاسخ درمانی زمانی حاصل می‌شود که دارو در ۷۲ ساعت اول پس از شروع علائم یا ظهور بثورات آغاز شود.

توصیه‌های دارویی به بیمار (آموزش سلامت)
آموزش صحیح به بیمار نقش کلیدی در کاهش عوارض جانبی و موفقیت درمان دارد. پزشک یا داروساز باید موارد زیر را به بیمار منتقل کنند:

۱. اهمیت مصرف مایعات:

• به بیمار تاکید کنید که در طول دوره درمان با آسیکلوویر، روزانه ۸ تا ۱۰ لیوان آب بنوشد. این کار برای محافظت از کلیه‌های او در برابر اثرات دارو حیاتی است.

۲. تکمیل دوره درمان:

• بیمار باید دارو را دقیقاً طبق برنامه زمانی پزشک مصرف کند، حتی اگر علائم بیماری یا زخم‌ها زودتر از موعد ناپدید شدند. قطع زودهنگام دارو می‌تواند منجر به بازگشت عفونت شود.

۳. نحوه مصرف با غذا:

• آسیکلوویر را می‌توان با غذا یا بدون آن مصرف کرد. با این حال، اگر بیمار دچار ناراحتی معده یا تهوع می‌شود، مصرف دارو همراه با وعده غذایی توصیه می‌گردد.

۴. پیشگیری از انتقال عفونت:

• در موارد تبخال تناسلی، به بیمار آموزش دهید که حتی با وجود مصرف دارو، ویروس همچنان قابل انتقال است. تا بهبودی کامل زخم‌ها باید از تماس جنسی خودداری شود. همچنین، برای جلوگیری از گسترش زخم‌ها به سایر نقاط بدن یا انتقال به دیگران، از دست زدن به ضایعات خودداری کرده و دست‌ها را مرتب بشویند.

۵. استفاده از فرم‌های موضعی:

• در صورت تجویز کرم یا پماد، بیمار باید از دستکش پلاستیکی یا انگشت‌پوش استفاده کند تا از پخش شدن ویروس به سایر نقاط پوست یا انگشتان جلوگیری شود.

۶. هشدار در مورد رانندگی:

• از آنجا که آسیکلوویر ممکن است در برخی افراد باعث سرگیجه یا خواب‌آلودگی شود، بیمار باید تا زمانی که از واکنش بدن خود به دارو مطمئن نشده، از رانندگی یا کار با ماشین‌آلات خطرناک خودداری کند.

۷. شناسایی علائم هشدار:

• بیمار باید مطلع باشد که در صورت مشاهده تغییر در رنگ ادرار، درد در ناحیه پهلوها، کبودی‌های غیرعادی یا بروز تغییرات خلقی و گیجی، فوراً به پزشک مراجعه کند.

استراتژی‌های پیگیری درمان

• درمان‌های طولانی‌مدت: در بیمارانی که برای پیشگیری از عود مکرر، ماه‌ها تحت درمان هستند، آزمایش عملکرد کلیه باید به صورت دوره‌ای تکرار شود.
• سالمندان: به دلیل کاهش فیزیولوژیک عملکرد کلیه در افراد مسن، پایش علائم عصبی در این بیماران اولویت بالایی دارد.

سایر نکات

• از تماس جنسی با شرکای جنسی غیر آلوده در زمانی که ضایعات هرپس تناسلی و علائم بیماری وجود دارد اجتناب شود زیرا ریسک آلوده شدن شریک جنسی وجود دارد. هرپس تناسلی حتی در صورت نبود علائم هم منتقل می شود.

• دوز و طول مدت درمان توصیه شده نباید افزایش یابد.

• بیمار در طول درمان با داروی سیستمیک باید آب و مایعات به میزان کافی مصرف نماید. 

• در صورت مصرف همزمان داروهای نسخه ای یا OTC به پزشک اطلاع داده شود. 

• در صورت بارداری یا قصد به بارداری یا شیردهی به پزشک اطلاع داده شود.
• در افراد با عفونت هرپس سیمپلکس با ایمنی عادی دوز معمول قرص ۴۰۰میلی گرم آسیکلوویر ۳مرتبه در روز به مدت ۷تا۱۰روز(برای تبخال اطراف لب ۵تا ۱۰روز) می‌باشد. درافراد با نقص ایمنی تعداد دفعات مصرف روز افزایش می‌یابد.
• در موارد تبخال دهان و اطراف لب، به محض شروع اولیهی علائم، مصرف آسیکلوویر آغاز شود و به مدت ۵تا ۱۰ روز و تا رفع کامل ضایعه در بیماران با نقص سیستم ایمنی ادامه یابد.
• فرم تزریقی آسیکلوویر تنها برای انفوزیون وریدی می‌باشد. از انفوزیون سریع خودداری شود. برای جلوگیری از آسیب کلیوی، در مدت بیش از یک ساعت تزریق شود. هیدراتاسیون کافی بیمار در مدت تزریق در نظر گرفته شود. محل تزریق از نظر وقوع فلبیت بررسی شود و محل تزریق به وصورت دوره ای تغییر کند. از تزریق عضلانی یا زیرجلدی خودداری شود. آسیکلوویر وریدی یک داروی محرک محسوب می‌شود (وابسته به غلظت) به همین دلیل باید از وقوع اکستراوازیشن پیشگیری کرد. در صورت بروز اکستراوازیشن، فوراً انفوزیون متوقف شود(کانول/سوزن را در جای خود نگه دارید). محلول خارج شده از رگ به آرامی آسپیره شود (لاین را شستشو ندهید). سپس سوزن/کانولا را بردارید. از بیمار بخواهید اندام تزریق را بالاتر نگه دارد. از کمپرس گرم خشک استفاده کنید. هیالورونیداز داخل پوستی ممکن است برای موارد مقاوم در نظر گرفته شود.
• قرص خوراکی آسیکلوویر را می توان همراه یا بدون غذا مصرف نمود.
• سوسپانسیون خوراکی آسیکلوویر قبل از مصرف به خوبی تکان داده شود. در مدت درمان هیدراتاسیون مناسب بیمار در نظر گرفته شود.
• ‏Crپیش از شروع درمان چک شود.
• بیمار از نظر مسمومیت عصبی به دقت تحت نظر باشد. برای دوزهای توصیه شده معمول، ممکن است کاهش قابل مقایسه در دوز و/یا تعداد دفعات مصرف بر اساس CrCl یا نوع دیالیز، با در نظر گرفتن اهداف درمان و مدت زمان پیش‌بینی‌شده درمان در نظر گرفته شود.
• تنظیم دوز در افراد با اضافه وزن در موارد معمول و متوسط بیماری با توجه به شاخص توده بدنی و وزن ایده‌آل بدن محاسبه می‌شود تا از مصرف بیش از حد و سمیت بعدی جلوگیری شود.
• جهت جلوگیری از مصرف کمتر از دوز احتمالی در بیماری شدید (مانند آنسفالیت HSV) با چاقی کلاس ۳ (به عنوان مثال، BMI ≥40 کیلوگرم بر متر مربع)، توصیه به استفاده از وزن بدن تنظیم شده (adjusted body weight )برای محاسبه دوز تزریقی آسیکلوویر بر اساس وزن می‌شود. این رویکرد در مطالعات پیامدهای بالینی مورد ارزیابی قرار نگرفته است. از آنجا که آسیکلوویر عمدتاً بدون تغییر از طریق ادرار دفع می شود، توجه دقیق به عملکرد کلیه نیز در بیماران مبتلا به چاقی ضروری است.
• برای آماده سازی پودر تزریقی آسیکلوویز با ۱۰میلی‌لیتر آب مقطر استفاده شود(غلظت نهایی ۵۰میلی‌گرم در میلی‌لیتر). از آب های بامتریواستاتیک حاوی بنزیل الکل یا پارابن استفاده نشود.
• جهت انفوزیون، آسیکلوویر تزریقی در دکستروز۵درصد یا نرمال سالین رقیق شود تا به غلظت کمتر از ۷میلی‌گرم در میلی‌لیتر برسد. غلظت بیشتر از ۱۰ میلی‌گرم در میلی لیتر، خطر فلیبت را افزایش می دهد.
• در موارد واریسلا، برای حداکثر منفعت، لازم است درمان در عرض ۲۴ ساعت اول پس از ظهور بثورات آغاز شود. آسیکلوویر خوراکی برای استفاده روتین در کودکان سالم مبتلا به آبله مرغان توصیه نمی شود، اما ممکن است در بیمارانی که در معرض خطر عفونت متوسط تا شدید (بیش از ۱۲ سال، اختلالات پوستی یا ریوی مزمن، درمان طولانی مدت با سالیسیلات، تحت درمان با کورتیکواستروئید)هستند، موثر باشد.
• در بیماران مبتلا به ناهنجاری های عصبی زمینه ای، ناهنجاری های جدی کبدی یا الکترولیتی، یا هایپوکسی قابل توجه، از آسیکلوویر تزریقی با احتیاط استفاده شود. در بیمارانی که آسیکلوویر وریدی دریافت می‌کنند، تغییرات انسفالوپاتی با بی‌حالی، گیجی، توهم، لرزش، بیقراری، تشنج یا کما مشاهده شده است.
• جهت درمان هرپس زوستر در سالمندان، آسیکلوویر باید در عرض ۷۲ ساعت پس از ظهور بثورات شروع شود تا موثر واقع شود. افراد مسن ممکن است بیشتر مستعد اختلالات سیستم عصبی مرکزی (همچون آرامبخشی، گیجی) و سرگیجه ناشی از آسیکلوویر باشند. تنظیم دوز با توجه به کلیرانس کراتینین ضروری می‌باشد.
• آسیکلوویر برای درمان ویروس هرپس سیمپلکس تناسلی (HSV) در بیماران باردار توصیه می شود. عفونت اولیه HSV در طول سه ماهه اول ممکن است با کوریورتینیت نوزادان، میکروسفالی و ضایعات پوستی همراه باشد. خطر انتقال پری ناتال زمانی بیشتر است که عفونت اولیه در دوران بارداری رخ دهد. درمان مادر، مدت و شدت بیماری را کاهش می دهد. درمان سرکوب‌کننده برای بیمارانی که در ابتدای هفته ۳۶ بارداری هستند و سابقه ضایعات تناسلی دارند توصیه می‌شود.آسیکلوویر همچنین برای درمان واریسلا (آبله مرغان) در بیماران باردار توصیه می شود. هنگامی که درمان در عرض ۲۴ ساعت اولیه‌ی ایجاد بثورات شروع می شود، طول مدت و تعداد کل ضایعات مادر کاهش می یابد. با این حال، از سندرم واریسلا مادرزادی جلوگیری نمی کند.
• اگرچه کارخانه ی سازنده توصیه می کند که تجویز آسیکلوویر در بیمارانی شیرده با احتیاط باشد، اما آسیکلوویر با شیردهی سازگار است. مادران مبتلا به عفونت HSV که آسیکلوویر مصرف می کنند، تا زمانی که ضایعاتی روی سینه وجود نداشته باشد، ضایعات بدن پوشیده شده باشد و بهداشت دست ها رعایت شود، می‌توانند شیردهی داشته باشند. در صورت وجود ضایعات تبخال در نزدیکی یا روی سینه نباید از شیر مادر تغذیه شود. بیماران مبتلا به ضایعات سینه می توانند برای حفظ شیر تا زمانی که ضایعات بهبود یافته و شیردهی از سر گرفته شود، شیر را پمپ کرده و دور بریزند.
• وضعیت هیدراتاسیون، آنالیز ادرار، BUN، کراتینین سرم، برون ده ادرار در بیماران ارزیابی شود.
• سطح آنزیم های کبدی، CBC، علائم و نشانه های سمیت عصبی، پایش شود.
• نظارت بر سمیت کلیوی در اطفال هنگام استفاده از درمان با دوز بالا و شمارش نوتروفیل ها حداقل دو بار در هفته در نوزادانی که آسیکلوویر ۶۰ میلی گرم بر کیلوگرم تزریقی در روز دریافت می کنند، ارزیابی شود.
• محل تزریق آسیکلوویر تحت نظر گرفته شود.
• در موارد نیاز به اقدامات دندانپزشکی، توصیه می شود در صورت وجود ضایعات فعال، بیمار مجدداً ویزیت شود. اگر ضایعه قبلاً "پوسته" شده باشد، درمان باعث گسترش ویروس نمی شود، اما درمان با توجه به راحتی بیمار در طول عمل با بهبود زخم روی لب انجام شود.