موارد مصرف تایید شده آزالیک اسید یک دیکربوکسیلیک اسید طبیعی است که به دلیل خواص ضد باکتریایی، ضد التهابی و تنظیمکننده شاخی شدن پوست، در درمان بیماریهای زیر تاییدیه رسمی دارد:
۱. آکنه ولگاریس (خفیف تا متوسط)
- آزالیک اسید با غلظت ۱۵ تا ۲۰ درصد برای درمان آکنههای التهابی و غیرالتهابی تایید شده است.
- مکانیسم بالینی: این دارو سنتز پروتئینهای باکتریایی را مهار کرده و بر باکتریهای مولد آکنه اثر باکتریواستاتیک و باکتریوسید دارد. همچنین با کاهش تولید کراتینوسیتها، از تشکیل کومدونها جلوگیری میکند.
- مزیت بالینی: برخلاف رتینوئیدها، آزالیک اسید باعث ایجاد حساسیت به نور نمیشود و برای بیمارانی که پوست حساسی دارند یا نگران لکهای پس از التهاب هستند، گزینهای ایدهآل است.
۲. روزاسه (نوع پاپولوپوستولار)
- ژل ۱۵ درصد آزالیک اسید به عنوان درمان خط اول برای کاهش ضایعات التهابی (پاپولها و پوستولها) و قرمزی مداوم در بیماری روزاسه تایید شده است.
- تحلیل عملکرد: آزالیک اسید با مهار فعالیت گونههای فعال اکسیژن و کاهش بیان سیتوکینهای پیشالتهابی، پاسخ التهابی در پوست بیماران روزاسه را تعدیل میکند. این دارو به ویژه در کنترل قرمزی زمینه ای پوست موثر است.
موارد مصرف خارج برچسبدر درماتولوژی مدرن، آزالیک اسید به دلیل اثرات اختصاصی بر ملانوسیتهای بیشفعال، در موارد متعددی به صورت خارج برچسب تجویز میشود:
۱. ملاسما (لک حاملگی)
- آزالیک اسید ۲۰ درصد به طور گسترده برای درمان ملاسما استفاده میشود.
- توضیح کاربردی: این دارو مهارکننده رقابتی آنزیم تیروزیناز است و به طور انتخابی بر ملانوسیتهای غیرطبیعی و بیشفعال اثر میگذارد، در حالی که بر ملانوسیتهای طبیعی پوست بیاثر است. مطالعات نشان دادهاند که اثربخشی آن با هیدروکینون ۴ درصد قابل مقایسه است اما عوارضی مانند تیرگی دائمی پوست را ندارد.
۲. تیرگیهای پس از التهاب
- در بیمارانی که پس از بهبود آکنه یا جراحت دچار لکهای تیره میشوند، آزالیک اسید به دلیل خواص روشنکنندگی و ضد التهابی همزمان، بسیار کاربردی است. این ویژگی به ویژه در تایپهای پوستی تیره که مستعد لک هستند، اهمیت دارد.
۳. هیدرادنیت سوپوراتیوا (خفیف)
- در موارد خفیف این بیماری التهابی مزمن، برخی پزشکان از آزالیک اسید به دلیل اثرات ضد باکتریایی و توانایی در کاهش ضخامت لایه شاخی پوست برای پیشگیری از انسداد فولیکولها استفاده میکنند.
۴. ریزش موی آندروژنیک (به عنوان مکمل)
- برخی شواهد آزمایشگاهی نشان میدهند که آزالیک اسید میتواند آنزیم ۵-آلفا ردوکتاز را مهار کند. به همین دلیل در برخی محلولهای ترکیبی تقویت مو به همراه ماینوکسیدیل برای تقویت اثر ضد هورمونی موضعی استفاده میشود.
نکات کلیدی در مدیریت بالینی
- ایمنی در بارداری و شیردهی: یکی از بزرگترین مزایای آزالیک اسید، قرارگیری در رده ایمنی مناسب برای دوران بارداری است. این دارو اغلب بهترین جایگزین برای رتینوئیدها و بنزوئیل پراکسید در زنان باردار مبتلا به آکنه یا ملاسما محسوب میشود.
- تحملپذیری پوستی: شایعترین عوارض شامل سوزش، گزگز و خارش خفیف در ابتدای درمان است. به پزشکان توصیه میشود برای افزایش پایبندی بیمار، دارو را در هفتههای اول به صورت یک شب در میان تجویز کنند.
- نتایج درمانی: پزشک باید به بیمار یادآور شود که نتایج روشنکنندگی و ضد آکنه این دارو معمولاً پس از ۱ تا ۲ ماه مداومت در مصرف ظاهر میشود.
