دکسلانسوپرازول ایزومر راستگرد لانسوپرازول و از دسته مهارکنندههای پمپ پروتون است. ویژگی منحصربهفرد این دارو در مقایسه با سایر داروهای این خانواده، تکنولوژی آزادسازی دو مرحلهای آن است. این فناوری باعث میشود دارو در دو مرحله زمانی مختلف در روده کوچک آزاد شود که نتیجه آن حفظ غلظت خونی دارو برای مدت طولانیتر و کنترل بهتر اسید معده در طول شبانهروز است.
موارد مصرف تایید شده ۱. درمان بازگشت اسید معده به مری (ریفلاکس) همراه با آسیب بافتی
- دکسلانسوپرازول برای بهبود و ترمیم التهاب مری ناشی از اسید در تمامی درجات بیماری تایید شده است.
- ملاحظات بالینی: دوره درمانی معمول برای این هدف ۸ هفته است. برخلاف سایر مهارکنندههای پمپ پروتون که باید حتما قبل از غذا مصرف شوند، این دارو به دلیل ساختار ویژه آزادسازی، میتواند بدون توجه به زمان صرف غذا مصرف شود، هرچند مصرف آن قبل از غذا ممکن است در برخی بیماران اثرات بهتری داشته باشد.
۲. تداوم بهبود التهاب مری و تسکین سوزش سر دل
- پس از درمان اولیه التهاب مری، این دارو برای حفظ بهبودی و جلوگیری از عود مجدد بیماری در دورههای طولانیمدت تجویز میشود.
- ملاحظات بالینی: مطالعات بالینی نشان دادهاند که این دارو تا ۶ ماه مصرف مداوم، ایمنی و اثربخشی بالایی در جلوگیری از بازگشت ضایعات بافتی مری دارد.
۳. درمان بیماری بازگشت اسید به مری بدون ضایعه بافتی (ریفلاکس غیر زخمی)
- برای بیمارانی که علائم شدید سوزش سر دل دارند اما در آندوسکوپی آنها آسیب بافتی مشاهده نشده است.
- ملاحظات بالینی: دوره درمانی استاندارد برای این مورد ۴ هفته است. دکسلانسوپرازول در کنترل علائم شبانه این بیماران بسیار موثر عمل میکند.
موارد مصرف خارج از برچسب۱. درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری
- پزشکان گاهی دکسلانسوپرازول را به عنوان بخشی از رژیمهای درمانی چند دارویی برای ریشهکنی این باکتری استفاده میکنند.
- ملاحظات بالینی: به دلیل پایداری طولانیمدت مهار اسید توسط این دارو، محیط معده برای اثرگذاری آنتیبیوتیکهایی نظیر آموکسیسیلین و کلاریترومایسین بسیار مناسب میشود. دوز مصرفی در این موارد معمولا بالاتر از دوزهای استاندارد ریفلاکس است.
۲. پیشگیری از زخمهای ناشی از داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی
- در بیمارانی که به صورت مزمن از مسکنهایی مانند آسپرین یا ناپروکسن استفاده میکنند و در معرض خطر خونریزی گوارشی هستند.
- ملاحظات بالینی: اگرچه لانسوپرازول معمولی در این مورد تاییدیه رسمی دارد، اما پزشکان از دکسلانسوپرازول به دلیل طول اثر بیشتر برای محافظت شبانهروزی از مخاط معده در بیماران پرخطر استفاده میکنند.
۳. سندرم زولینجر-الیسون و شرایط بیشتراشمی اسید
- در شرایطی که معده به طور غیرطبیعی اسید بسیار زیادی تولید میکند.
- ملاحظات بالینی: دکسلانسوپرازول میتواند به عنوان جایگزینی برای سایر مهارکنندههای پمپ پروتون در مدیریت این بیماران به کار رود. دوز دارو باید بر اساس پاسخ بالینی بیمار و سطح ترشح اسید پایه به صورت فردی تنظیم شود.
۴. خونریزیهای گوارشی فوقانی پس از درمان اولیه
- جهت جلوگیری از عود مجدد خونریزی پس از انجام مداخلات آندوسکوپی.
- ملاحظات بالینی: حفظ سطح اسیدیته معده بالای عدد ۴ برای پایداری لخته خون ضروری است؛ تکنولوژی آزادسازی دو مرحلهای این دارو به حفظ این سطح اسیدیته در بازههای زمانی طولانیتر کمک میکند.
نکات کلیدی در مدیریت بالینی برای پزشک - تداخلات دارویی: مشابه سایر داروها در این دسته، دکسلانسوپرازول میتواند جذب داروهای وابسته به اسید مانند کتوکونازول یا استرهای آمپیسیلین را کاهش دهد. همچنین تداخل با متوترکسات (افزایش سطح خونی متوترکسات) باید پایش شود.
- مصرف در نارسایی کبد: در بیماران با نارسایی متوسط کبدی، تعدیل دوز الزامی است و حداکثر دوز روزانه نباید از ۳۰ میلیگرم تجاوز کند. مصرف آن در نارسایی شدید کبدی توصیه نمیشود.
- عوارض طولانیمدت: پزشک باید در مصرفهای مزمن (بیش از یک سال) به علائمی نظیر کاهش منیزیم خون، افزایش خطر شکستگی استخوان و کمبود ویتامین ب ۱۲ توجه داشته باشد.
