اسید لاکتیک یک آلفاهیدروکسی اسید است که به طور طبیعی در بدن وجود دارد و در داروسازی به عنوان یک عامل کراتولیتیک و مرطوبکننده قوی شناخته میشود.
موارد مصرف تایید شدهاسید لاکتیک در غلظتهای مختلف برای درمان شرایط پوستی مرتبط با اختلال در شاخی شدن و خشکی مفرط تایید شده است:
۱. درمان خشکی مفرط پوست (گزروزیس)
- اسید لاکتیک به عنوان یک مرطوبکننده با خاصیت جذب آب بالا در فرمولاسیونهای لوسیون و کرم تایید شده است.
- توضیح بالینی: این ماده با افزایش ظرفیت نگهداری آب در لایه شاخی پوست و بهبود سد دفاعی پوست عمل میکند. اسید لاکتیک با تغییر در اتصال سلولهای مرده پوست، باعث ریزش ملایم آنها و جایگزینی با سلولهای جوانتر میشود. برای پزشک، این دارو انتخابی عالی برای بیمارانی است که پوست آنها به مرطوبکنندههای معمولی پاسخ نمیدهد.
۲. ایکتیوز ولگاریس
- این دارو برای مدیریت علائم پوسته پوسته شدن شدید در بیماران مبتلا به ایکتیوز تایید شده است.
- توضیح بالینی: در این بیماری که با تجمع لایههای ضخیم شاخی همراه است، اسید لاکتیک با خاصیت کراتولیتیک خود باعث سست شدن پیوندهای بین سلولهای مرده (دسموزومها) میشود. این عمل به کاهش ضخامت لایههای اضافی و نرم شدن سطح پوست کمک میکند.
۳. کراتوز پیلاریس (پوست مرغی)
- استفاده از اسید لاکتیک برای صاف کردن برآمدگیهای کوچک و زبر ناشی از تجمع کراتین در دهانه فولیکولهای مو تایید شده است.
- توضیح بالینی: پزشک میتواند با تجویز غلظتهای حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد، انسداد فولیکولی را برطرف کرده و ظاهر پوست را به طور قابل توجهی بهبود بخشد.
موارد مصرف خارج برچسبدر درماتولوژی مدرن، از اسید لاکتیک بر اساس شواهد علمی برای موارد زیر نیز استفاده میشود:
۱. لایهبرداری شیمیایی و جوانسازی (پیلینگ)
- استفاده در غلظتهای بالا برای درمان آسیبهای ناشی از نور خورشید و خطوط ظریف.
- توضیح بالینی: اسید لاکتیک به دلیل مولکولهای بزرگتر نسبت به اسید گلیکولیک، نفوذ آهستهتر و تحریک کمتری دارد، بنابراین برای لایهبرداری در پوستهای حساس گزینهای ایدهآل است. این ماده سنتز کلاژن و گلیکوزآمینوگلیکانها را در درم تحریک کرده و باعث بهبود الاستیسیته پوست میشود.
۲. درمان لکهای تیره و هایپرپیگمانتاسیون
- استفاده برای روشن کردن لکهای ناشی از سن یا ملاسما.
- توضیح بالینی: اسید لاکتیک با تسریع در بازسازی سلولی، به دفع سریعتر رنگدانههای انباشته شده در سطح پوست کمک میکند. همچنین برخی مطالعات نشان میدهند که ممکن است فعالیت آنزیم تیروزیناز را به طور مستقیم مهار کند.
۳. آکنه و کومدونهای باز و بسته
- به عنوان درمان کمکی برای باز کردن منافذ مسدود شده.
- توضیح بالینی: اگرچه اسید سالیسیلیک در آکنه رایجتر است، اما اسید لاکتیک در بیمارانی که دچار آکنه همراه با خشکی پوست ناشی از درمانهای دارویی هستند، به دلیل خاصیت آبرسانی همزمان، تحملپذیری بهتری ایجاد میکند.
۴. مدیریت زگیلهای معمولی و میخچه
- در غلظتهای بسیار بالا (معمولاً در ترکیب با اسید سالیسیلیک).
- توضیح بالینی: اسید لاکتیک با تخریب بافت کراتینه شده زگیل، به نفوذ بهتر سایر داروهای ضد ویروس یا تخریب مستقیم ضایعه کمک میکند.
نکات کلیدی برای مدیریت بالینی توسط پزشک - حساسیت به نور خورشید: به عنوان یک آلفاهیدروکسی اسید، اسید لاکتیک حساسیت پوست به اشعه فرابنفش را افزایش میدهد. تاکید بر استفاده از ضد آفتاب در طول درمان ضروری است.
- تحریک اولیه: احساس سوزش خفیف یا قرمزی در ابتدای درمان، به ویژه در پوستهای آسیبدیده، شایع است و معمولاً با ادامه مصرف و تطبیق پوست برطرف میشود.
- غلظت وابسته به هدف: برای مرطوبکنندگی غلظتهای پایین (۲ تا ۵ درصد) و برای اهداف درمانی و لایهبرداری غلظتهای بالاتر (۱۰ درصد و بیشتر) توصیه میشود.
