موارد مصرف تایید شده اگزازپاماین موارد دارای تاییدیه رسمی بر اساس مطالعات بالینی گسترده و مکانیسم اثر دارو بر گیرندههای گاما آمینوبوتیریک اسید هستند:
مدیریت اختلالات اضطرابی
- اگزازپام برای تسکین کوتاه مدت علائم اضطراب در بزرگسالان و نوجوانان تایید شده است. این دارو به ویژه در مواردی که اضطراب با علائم افسردگی همراه است، کاربرد دارد. به دلیل شروع اثر تدریجی نسبت به سایر داروهای این دسته، خطر بروز سرخوشی ناگهانی و وابستگی سریع در آن کمتر گزارش شده است که یک مزیت بالینی در مدیریت بیماران اضطرابی محسوب میشود.
تسکین علائم قطع مصرف الکل
- یکی از کاربردهای اصلی و تایید شده اگزازپام، مدیریت سندرم قطع الکل است. این دارو به کنترل تحریکپذیری شدید، لرزش و پیشگیری از بروز تشنج یا هذیان ناشی از قطع الکل کمک میکند. به دلیل متابولیسم خاص این دارو که کمتر به عملکرد کبد وابسته است، اگزازپام اغلب انتخاب ایمنتری برای بیماران الکلی است که ممکن است دچار آسیبهای کبدی باشند.
اضطراب مرتبط با تنشهای روزانه
- این دارو برای درمان دورهای اضطرابهای گذرا که ناشی از فشارهای عصبی محیطی هستند و عملکرد روزانه فرد را مختل کردهاند، تجویز میشود. پزشکان معمولاً این دارو را برای دورههای کوتاه (کمتر از چهار هفته) توصیه میکنند تا از بروز تحمل دارویی جلوگیری شود.
موارد مصرف خارج برچسب اگزازپامپزشکان بر اساس شواهد بالینی و نیازهای بیمار، در موارد زیر نیز از اگزازپام استفاده میکنند:
درمان بیخوابی (اختلال در تداوم خواب)
- اگرچه اگزازپام به عنوان خط اول درمان بیخوابی شناخته نمیشود، اما به دلیل نیمهعمر متوسط، پزشکان از آن برای بیمارانی استفاده میکنند که در حفظ تداوم خواب مشکل دارند یا دچار بیداریهای مکرر شبانه میشوند. مزیت آن نسبت به داروهای طولانیاثر، کاهش احتمال خوابآلودگی شدید در صبح روز بعد است.
مدیریت علائم پیش از قاعدگی
- در برخی پروتکلهای درمانی، دوزهای پایین اگزازپام برای کنترل تحریکپذیری شدید، تنش عصبی و اضطراب در روزهای منتهی به سیکل قاعدگی در زنان استفاده میشود. این کاربرد تنها در موارد شدید که سایر درمانها پاسخگو نبودهاند، مد نظر قرار میگیرد.
کنترل حملات وحشت (پانیک)
- در برخی موارد، پزشکان از اگزازپام به عنوان یک درمان کمکی در کنار داروهای اصلی برای کاهش تکرار و شدت حملات وحشت استفاده میکنند، هرچند به دلیل سرعت اثر پایینتر نسبت به آلپرازولام، ممکن است برای قطع فوری حمله مناسب نباشد اما در پیشگیری از اضطراب انتظار (ترس از وقوع حمله بعدی) موثر است.
اضطراب در بیماران مسن
- به دلیل عدم وجود متابولیتهای فعال و مسیر متابولیکی ساده، بسیاری از متخصصان طب سالمندان، اگزازپام را به سایر بنزودیازپینها ترجیح میدهند. این دارو در مدیریت بیقراری و اضطراب سالمندان، با ریسک کمتری برای تجمع دارویی و بروز گیجی مفرط همراه است.
نکات کلیدی برای مدیریت بالینی پزشکان - مزیت متابولیک: اگزازپام مستقیماً از طریق فرآیند کونژوگاسیون دفع میشود و بر خلاف دیازپام، تحت تأثیر آنزیمهای سیتوکروم کبد قرار نمیگیرد. این ویژگی آن را برای بیماران با نارسایی کبدی یا کسانی که داروهای متعدد مصرف میکنند، به انتخابی مناسب تبدیل میکند.
- پرهیز از قطع ناگهانی: مانند تمام بنزودیازپینها، قطع مصرف باید به صورت تدریجی انجام شود تا از بروز سندرم بازگشتی و تشنج جلوگیری گردد.
- پایش وابستگی: پزشک باید در هر ویزیت، نیاز بیمار به ادامه درمان و احتمال سوءمصرف را ارزیابی کند.
چجور مصرف کنم سدارین ۱۰ میل رو